Άγιο Ποτήριο ή Δισκοπότηρο

Μεταλλικό ποτήρι με ψηλή βάση. Το Δισκοπότηρο συμβολίζει το Ποτήριο του Μυστικού Δείπνου. Η Εκκλησία μας πιστεύει ότι ο ιερέας σαν άλλος μαθητής του Κυρίου κοινωνεί από Αυτόν και από τα χέρια Του παίρνει το Δισκοπότηρο, για να κοινωνήσει τους χριστιανούς. Η ευχή, που προηγείται του "πρόσχωμεν τα άγια τοις αγίοις" λέει χαρακτηριστικά: "Και κατάξίωσον τη κραταιά σου χειρί μεταδούναι ημίν του αχράντου Σώματός σου και του τιμίου Αίματος και δι' ημών παντί τω λαώ". (Δηλαδή: Και κάνε μας άξιους με το ισχυρό σου χέρι να μεταδώσεις σε μας το άχραντο Σώμα σου και το τίμιο Αίμα και από μας σ' όλο το λαό).

Μέσα σ' αυτό κατά την τελετή της προσκομιδής ο λειτουργός χύνει κρασί με λίγο νερό για να καθαγιασθεί (μεταβληθεί) σε αίμα Χριστού. Συγχρόνως λέει τα ακόλουθα αγιογραφικά λόγια (Ιω.19/ιθ: 34): "Εις των στρατιωτών λόγχη την πλευράν αυτού ένυξε· και ευθέως εξήλθεν αίμα και ύδωρ...". (Δηλαδή: Ένας από τους στρατιώτες με λόγχη την πλευρά Του τρύπησε και αμέσως βγήκε αίμα και νερό). Έτσι, λοιπόν, το κρασί και το νερό συμβολίζουν το αίμα και το ύδωρ που βγήκε από την πλευρά του Κυρίου στον Σταυρό, όταν κεντήθηκε (τρυπήθηκε) με τη λόγχη, για να διαπιστωθεί ο πιθανός θάνατός Του.

Το Αίμα του Μυστικού Δείπνου έχει άμεση σχέση με το Αίμα που χύθηκε επάνω στον Σταυρό. Αυτό φαίνεται καθαρά απ' τα λόγια του Κυρίου στον Μυστικό Δείπνο (Ματθ. 26/ κστ: 27-28): "πίετε εξ αυτού πάντες· τούτο γαρ εστι το αίμά μου το της καινής διαθήκης το περί πολλών εκχυνόμενον εις άφεσιν αμαρτιών". (Δηλαδή: Πιείτε απ' αυτό όλοι, γιατί αυτό είναι το Αίμα μου, που επισφραγίζει την Καινή (Νέα) Διαθήκη, το οποίο για χάρη όλων χύνεται θυσιαζόμενο για τη συγχώρεση των αμαρτιών).

Στή θυσία της γιορτής του Εξιλασμού της Παλαιάς Διαθήκης μία φορά τον χρόνο ο Αρχιερέας εισερχόταν στα Άγια των Αγίων και έχυνε αίμα πάνω στη χρυσή πλάκα, το Ιλαστήριο, που κάλυπτε την Κιβωτό της Διαθήκης, και ζητούσε από τον Θεό τη συγχώρεση των αμαρτιών του λαού. Στή θυσία πάνω στον Σταυρό ο Χριστός έχυσε το τίμιο Αίμα Του για την άφεση των αμαρτιών όλων των ανθρώπων.

oodegr.com 

Αήρ ή Αέρας

Αποκαλείται το τετράγωνο κάλυμμα από ύφασμα, με το οποίο ο λειτουργός σκεπάζει στην Πρόθεση και στην Αγία Τράπεζα, τα δύο ιερά σκεύη, το Δισκάριο και το Δισκοπότηρο. 

Ονομάζεται Αέρας, γιατί κινούμενο πάνω από τα Τίμια Δώρα κατά την απαγγελία του Συμβόλου της Πίστεως δημιουργεί αέρα. 

Κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας, στην αρχαία Εκκλησία οι Διάκονοι δημιουργούσαν αέρα πάνω από τα Τίμια Δώρα κουνώντας ριπίδια (μεγάλες βεντάλιες με φτερά παγονιού), για να αποτρέπουν το πλησίασμα των εντόμων. 

Αυτή την πράξη συνεχίζει σήμερα η παλινδρομική κίνηση πάνω από τα Τίμια Δώρα του καλύμματος του Αέρα. 

Ταυτόχρονα ο Αέρας αποτελεί και εξέλιξη του "Βήλωνος", δηλαδή του παραπετάσματος το οποίο κάλυπτε παλαιότερα το Κιβώριο της Αγίας Τραπέζης.

Η κίνηση αυτή πάνω από την Αγία Τράπεζα, συμβολίζει τον τάφο του Κυρίου, ενώ το τίναγμά του εκφράζει συμβολικά τον σεισμό που ακολούθησε την Ανάσταση του Κυρίου. 

Ο Αέρας επίσης συμβολίζει τον λίθο του μνήματος, που μ' αυτόν ασφαλίσθηκε ο Τάφος του Κυρίου και που απομακρύνθηκε από τον άγγελο κατά τον σεισμό της Αναστάσεως, ενώ επί Βυζαντίου συμβόλιζε και το σεντόνι, με το οποίο περιτυλίχθηκε το νεκρό σώμα του Κυρίου και γι' αυτό απεικόνιζαν πάνω του, το νεκρό σώμα του Χριστού και τον λιτάνευαν στη Μεγάλη Είσοδο, όπως τον Επιτάφιο την Μεγάλη Εβδομάδα. 

Σήμερα στη Μεγάλη Είσοδο της Θείας Λειτουργίας ο Αέρας για λόγους μεγαλοπρέπειας τοποθετείται στην πλάτη του ιερέως, ενώ στην Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία ο Αέρας είναι χρώματος μελανού για λόγους ευλάβειας και καλύπτει την κεφαλή του ιερέως. Το καλυμμένο πρόσωπο του ιερέως μας παραπέμπει στο όραμα του Προφήτου Ησαΐα, όπου τα Χερουβείμ, καθώς βρίσκονταν ενώπιον του Υψίστου Θεού και τον δοξολογούσαν, κάλυπταν το πρόσωπό τους από σεβασμό και ευλάβεια με δύο πτέρυγες.

orthodoxwiki